{"id":6002,"date":"2023-02-26T22:12:59","date_gmt":"2023-02-26T21:12:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenhemp.pl\/?p=6002"},"modified":"2023-03-15T21:47:47","modified_gmt":"2023-03-15T20:47:47","slug":"rozaniec-gorski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenhemp.pl\/rozaniec-gorski\/","title":{"rendered":"R\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

R\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski<\/strong><\/h2>

R\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski<\/a>
(Rhodiola rosea) jest surowcem ro\u015blinnym stosowanym od tysi\u0105cleci w chi\u0144skiej medycynie ludowej. Rhodioli przypisuje si\u0119 wywieranie pozytywnego wp\u0142ywu na funkcjonowanie uk\u0142adu nerwowego oraz zdolno\u015b\u0107 ochrony kom\u00f3rek nerwowych przed toksynami i stresem oksydacyjnym. Najwa\u017cniejszymi chemicznymi sk\u0142adnikami aktywnymi zawartymi w r\u00f3\u017ce\u0144cu, s\u0105 rozawiny i salidrozyd. Istniej\u0105 przes\u0142anki przemawiaj\u0105ce za potencja\u0142em substancji znajduj\u0105cych si\u0119 w Rhodioli do zwi\u0119kszania poziomu serotoniny w organizmie. Sprawia to, \u017ce ro\u015blina ta mo\u017ce by\u0107 pomocna w regulowaniu rytmu dobowego (zegara biologicznego) oraz stabilizowaniu nastroju.<\/b><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

R\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski jest wieloletni\u0105 bylin\u0105, przynale\u017c\u0105c\u0105 do rodziny gruboszowatych Crassulaceae<\/em>[1]. Nazwa ro\u015bliny wywodzi si\u0119 z j\u0119zyka greckiego i nawi\u0105zuje do charakterystycznego r\u00f3\u017canego zapachu jej k\u0142\u0105czy oraz r\u00f3\u017cowej barwy pojawiaj\u0105cej si\u0119 po ich prze\u0142amaniu. Zio\u0142o to jest w niekt\u00f3rych regionach \u015bwiata nazywane r\u00f3wnie\u017c z\u0142otym korzeniem ze wzgl\u0119du na z\u0142ote zabarwienie oraz po\u0142ysk surowca pojawiaj\u0105cy si\u0119 po wysuszeniu[2]. Rhodiola wyst\u0119puje powszechnie w centralnej i p\u00f3\u0142nocnej Azji. Mo\u017cna j\u0105 znale\u017a\u0107 na Syberii oraz na terenach Mongolii. Co ciekawe, ta pozornie orientalna ro\u015blina jest obecna r\u00f3wnie\u017c w wysokog\u00f3rskich regionach Europy. W Polsce r\u00f3\u017ceniec mo\u017cna czasami znale\u017a\u0107 w wilgotnych skalnych szczelinach na terenie Sudet\u00f3w i Karpat[1]. Surowcem zielarskim s\u0105 bulwiaste k\u0142\u0105cza oraz korzenie ro\u015bliny zebrane w okresie kwitnienia i owocowania[1,2].<\/p>\n

Sk\u0142ad chemiczny<\/strong><\/p>\n

Charakterystycznymi zwi\u0105zkami wyst\u0119puj\u0105cymi w r\u00f3\u017ce\u0144cu g\u00f3rskim s\u0105 pochodne alkoholu cynamonowego, okre\u015blane wsp\u00f3lnym terminem jako rozawiny. Ich wykrycie umo\u017cliwia identyfikacj\u0119 surowca zielarskiego oraz wykluczenie zafa\u0142szowanie suszu. W r\u00f3\u017ce\u0144cu obecne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zki fenolowe (salidrozyd), monoterpeny (rozarydyna), flawonoidy (rodioliny), kwasy organiczne (galusowy, hydroksycynamonowy), garbniki oraz olejki eteryczne[1,2]. <\/p>\n

Efekty farmakologiczne ekstrakt\u00f3w z Rhodiola rosea<\/em> opisywane w badaniach naukowych:<\/strong><\/p>\n

    \n
  • dzia\u0142anie adaptogenne oraz obni\u017caj\u0105ce poziom stresu,<\/li>\n
  • dzia\u0142anie kardioprotekcyjne,<\/li>\n
  • dzia\u0142anie antyoksydacyjne,<\/li>\n
  • korzystny wp\u0142yw na o\u015brodkowy uk\u0142ad nerwowy, w tym wp\u0142yw na funkcje poznawcze koncentracj\u0119 oraz zdolno\u015b\u0107 zapami\u0119tywania,<\/li>\n
  • redukcja uczucia zm\u0119czenia,<\/li>\n
  • dzia\u0142anie przeciwdepresyjne oraz przeciwl\u0119kowe,<\/li>\n
  • korzystny wp\u0142yw na uk\u0142ad hormonalny,<\/li>\n
  • spowalnianie proces\u00f3w zwi\u0105zanych ze starzeniem si\u0119 organizmu[3].<\/li>\n<\/ul>\n

    Warto jednak zaznaczy\u0107, \u017ce te niezwykle obiecuj\u0105ce efekty terapeutyczne zwi\u0105zane z przyjmowaniem ekstrakt\u00f3w z r\u00f3\u017ce\u0144ca g\u00f3rskiego, s\u0105 obecnie badane naukowo i nie zosta\u0142y dotychczas potwierdzone na poziomie pozwalaj\u0105cym na zarejestrowanie produkt\u00f3w z tego surowca jako lek\u00f3w. <\/p>\n

    Uwaga! Niebezpieczne interakcje z lekami<\/strong><\/p>\n

    Gro\u017ane dla zdrowia i \u017cycia interakcje mi\u0119dzy suplementami zawieraj\u0105cymi r\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski, a lekami:<\/p>\n

      \n
    • leki przeciwdepresyjne: ryzyko zespo\u0142u serotoninowego,<\/li>\n
    • haloperidol: zaburzenia rytmu serca,<\/li>\n
    • benzodiazepiny: psychoza, sedacja, halucynacje[7].<\/li>\n<\/ul>\n

      W\u0142a\u015bciwo\u015bci adaptogenne surowca<\/strong><\/p>\n

      R\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski zosta\u0142 po raz pierwszy uznany za zio\u0142o adaptogenne przez rosyjskich naukowc\u00f3w. Termin \u201eadaptogen\u201d zosta\u0142 wprowadzony w 1947 roku przez naukowca i lekarza Niko\u0142aja Lazareva. Badacz okre\u015bli\u0142 nim substancje pochodzenia ro\u015blinnego, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 organizmowi lepiej reagowa\u0107 na fizyczne, chemiczne i biologiczne czynniki stresuj\u0105ce, na drodze zwi\u0119kszonej nieswoistej odpowiedzi uk\u0142adu immunologicznego i nerwowego w kierunku danego stresora[2].<\/p>\n

      Adaptogeny z definicji s\u0105 wi\u0119c zio\u0142ami odpowiedzialnymi za zwi\u0119kszenie indywidualnej odporno\u015bci na stres[4]. Suplementy diety oparte na takich ro\u015blinach zalecane s\u0105 jako wsparcie w problemach z nauk\u0105, koncentracj\u0105 czy sezonowymi spadkami nastroju. Wzrost odporno\u015bci na stres pozornie nie wydaje si\u0119 mie\u0107 zbyt istotnego zwi\u0105zku z popraw\u0105 pami\u0119ci[5]. Na czym opieraj\u0105 si\u0119 wi\u0119c takie zalecenia? Stres stanowi niezbywalny element \u017cycia ka\u017cdego cz\u0142owieka. Chroni nas przed zagro\u017ceniem, jak r\u00f3wnie\u017c motywuje do dzia\u0142ania i realizacji cel\u00f3w. Niestety, d\u0142ugotrwa\u0142y stan nieko\u0144cz\u0105cego si\u0119 stresu staje si\u0119 szkodliwy dla zdrowia. W pierwotnych, naturalnych dla organizmu cz\u0142owieka warunkach, sytuacje o charakterze stresowym by\u0142y intensywne, cz\u0119sto zwi\u0105zane z bezpo\u015brednim zagro\u017ceniem \u017cycia, jednak kr\u00f3tkotrwa\u0142e. W takich momentach cia\u0142o naszych przodk\u00f3w przechodzi\u0142o w tryb \u201ego\u0144\u201d lub \u201euciekaj\u201d. Nasz organizm jest przystosowany do takich stan\u00f3w stresowych i szybko powraca do r\u00f3wnowagi po tego typu wydarzeniach. Z tego wzgl\u0119du wiele os\u00f3b lubi uprawia\u0107 sporty ekstremalne. Niestety, sta\u0142y stres przestawia organizm w przeci\u0105gaj\u0105cy si\u0119 stan \u201ewalki\u201d, czemu towarzyszy podniesienie si\u0119 poziomu hormon\u00f3w takich jak kortykosteroidy. Taki stan doprowadza do rozchwiania homeostazy, co w perspektywie d\u0142ugodystansowej mo\u017ce doprowadzi\u0107 do pojawienia si\u0119 chor\u00f3b i zaburze\u0144 np. uk\u0142adu nerwowego czy krwiono\u015bnego. <\/p>\n

      Napi\u0119cia w pracy, sesja egzaminacyjna, matura czy trudny sprawdzian mog\u0105 by\u0107 przyk\u0142adow\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 sytuacj\u0105 stresow\u0105. W takich przypadkach przyj\u0119cie ro\u015blinnych substancji adaptogennych mo\u017ce korzystnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na proces zapami\u0119tywania oraz koncentracj\u0119, jednocze\u015bnie zmniejszaj\u0105c niepok\u00f3j i nerwowo\u015b\u0107[5]. Warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107, \u017ce ro\u015blinne zwi\u0105zki adaptogenne zmniejszaj\u0105 poci\u0105g do alkoholu, co r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce korzystne w przypadku student\u00f3w w okresie intensywnej nauki. R\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski jest jednym z najpopularniejszych i najlepiej poznanych zi\u00f3\u0142 o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach adaptogennych.<\/p>\n

      Zastosowania adaptogen\u00f3w:<\/p>\n

        \n
      • Ochrona przed chorobami cywilizacyjnymi,<\/li>\n
      • wspomaganie regeneracji organizmu,<\/li>\n
      • suplementy diety dla sportowc\u00f3w,<\/li>\n
      • zapobieganie procesom zwi\u0105zanym ze starzeniem si\u0119 organizmu,<\/li>\n
      • redukowanie stresu[5].<\/li>\n<\/ul>\n

        R\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski chroni przed szkodliwym stresem<\/strong><\/p>\n

        Dost\u0119pne dane eksperymentalne wskazuj\u0105 na to, \u017ce Rhodiola<\/em> jest surowcem zielarskim wspieraj\u0105cym organizm w sytuacjach ostrego stresu. Wykazano, \u017ce nawet jednorazowa dawka ekstraktu z Rhodiola rosea<\/em> przyj\u0119ta przed wydarzeniem stresowym pomaga w utrzymaniu funkcji poznawczych oraz wydajno\u015bci organizmu na wysokim poziomie. Poniewa\u017c wiele stresuj\u0105cych sytuacji ma charakter nieoczekiwany, adaptogeny kt\u00f3re mo\u017cna przyjmowa\u0107 dora\u017anie w takich okoliczno\u015bciach, stanowi\u0105 potencjalnie bardzo przydatn\u0105 grup\u0119 substancji ro\u015blinnych[3].<\/p>\n

        R\u00f3\u017ceniec wykazuje w testach r\u00f3wnie\u017c pewne korzystne dzia\u0142anie kardioprotekcyjne, niezale\u017cne od jego potencja\u0142u adaptogennego. Ta aktywno\u015b\u0107 jest szczeg\u00f3lnie korzystna w kontek\u015bcie zdolno\u015bci do \u0142agodzenia wywo\u0142anych stresem mikrouszkodze\u0144 w tkance sercowo-naczyniowej. Z tego wzgl\u0119du Rhodiola<\/em> mo\u017ce by\u0107 adaptogenem korzystnym dla pacjent\u00f3w z wy\u017cszym ryzykiem chor\u00f3b sercowo-naczyniowych[3]. W takich przypadkach nale\u017cy jednak zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na potencjalne ryzyko interakcji surowca ro\u015blinnego z przyjmowanymi lekami.<\/p>\n

        Dzia\u0142anie przeciwdepresyjne R\u00f3\u017ce\u0144ca g\u00f3rskiego<\/strong><\/p>\n

        Istniej\u0105 badania kliniczne wskazuj\u0105ce na potencja\u0142 terapeutyczny r\u00f3\u017ce\u0144ca w \u0142agodzeniu stan\u00f3w depresyjnych o umiarkowanym nat\u0119\u017ceniu. W jednym z test\u00f3w klinicznych wykazano, \u017ce standaryzowany ekstrakt z R. rosea<\/em> wykazuje wyra\u017ane i znacz\u0105ce dzia\u0142anie przeciwdepresyjne w przypadku pacjent\u00f3w cierpi\u0105cych na \u0142agodn\u0105 depresj\u0119. Przy dawce dw\u00f3ch tabletek, zawieraj\u0105cych 170 mg ekstraktu, codziennie przez okres 6 tygodni, zaobserwowano statystycznie istotne zmniejszenie og\u00f3lnego poziomu objaw\u00f3w depresji, w tym bezsenno\u015bci oraz niestabilno\u015bci emocjonalnej[6].<\/p>\n

        Podsumowanie bada\u0144 naukowych<\/strong><\/p>\n

        Z przegl\u0105du bada\u0144 naukowych dotycz\u0105cych potencja\u0142u terapeutycznego r\u00f3\u017ce\u0144ca g\u00f3rskiego mo\u017cna wywnioskowa\u0107, \u017ce istnieje wiele dowod\u00f3w wskazuj\u0105cych na korzystny wp\u0142yw substancji zawartych w tej ro\u015blinie na funkcje poznawcze oraz samopoczucie. W\u0142a\u015bciwo\u015bci te zosta\u0142y wykazane w licznych badaniach przedklinicznych oraz kilku badaniach klinicznych. Adaptogenne dzia\u0142anie r\u00f3\u017ce\u0144ca g\u00f3rskiego wp\u0142ywa korzystnie na koncentracj\u0119 i wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 organizmu w sytuacjach stresu, zm\u0119czenia czy te\u017c og\u00f3lnego os\u0142abienia organizmu. R\u00f3\u017ceniec ogranicza r\u00f3wnie\u017c negatywny wp\u0142yw stresu na funkcjonowanie uk\u0142adu endokrynnego i odporno\u015bciowego.<\/p>\n

        Tre\u015b\u0107 i opracowanie: dr farmacji Sara Janowska<\/p>

        Pi\u015bmiennictwo:<\/span><\/p>\n

          \n
        1. Przybyl, J.; Weglarz, Z.; Pawelczak, A. Zmienno\u015b\u0107 w Obr\u0119bie Populacji R\u00f3\u017ce\u0144ca G\u00f3rskiego (Rhodiola Rosea L.) Pod Wzgl\u0119dem Plonu Surowca i Zawarto\u015bci Zwi\u0105zk\u00f3w Biologicznie Czynnych. Zeszyty Problemowe Post\u0119p\u00f3w Nauk Rolniczych<\/em> 2004<\/strong>, 497(2)<\/em>.<\/li>\n
        2. Tajer, Agnieszka. Rhodiola Rosea L. Jako Przyk\u0142ad Ro\u015bliny Adaptogennej. . In Annales Academiae Medicae Silesiensis<\/em> 2011<\/strong>, 65<\/em>.<\/li>\n
        3. Panossian, A.; Wikman, G.; Sarris, J. Rosenroot (Rhodiola Rosea): Traditional Use, Chemical Composition, Pharmacology and Clinical Efficacy. Phytomedicine<\/em> 2010<\/strong>, 17<\/em>, 481\u2013493, doi:10.1016\/j.phymed.2010.02.002.<\/li>\n
        4. Gerontakos, S.E.; Casteleijn, D.; Shikov, A.N.; Wardle, J. A Critical Review to Identify the Domains Used to Measure the Effect and Outcome of Adaptogenic Herbal Medicines. Yale J Biol Med<\/em> 2020<\/strong>, 93<\/em>, 327\u2013346.<\/li>\n
        5. Panossian, A.; Wikman, G. Effects of Adaptogens on the Central Nervous System and the Molecular Mechanisms Associated with Their Stress\u2014Protective Activity. Pharmaceuticals<\/em> 2010<\/strong>, 3<\/em>, 188\u2013224, doi:10.3390\/ph3010188.<\/li>\n
        6. Darbinyan, V.; Aslanyan, G.; Amroyan, E.; Gabrielyan, E.; Malmstr\u00f6m, C.; Panossian, A. Clinical Trial of Rhodiola Rosea<\/em> L. Extract SHR-5 in the Treatment of Mild to Moderate Depression. Nord J Psychiatry<\/em> 2007<\/strong>, 61<\/em>, 343\u2013348, doi:10.1080\/08039480701643290.<\/li>\n<\/ol>\n

          7.            Woro\u0144, J.; Siwek, M. Unwanted Effects of Psychotropic Drug Interactions with Medicinal Products and Diet Supplements Containing Plant Extracts. Psychiatr Pol<\/em> 2018<\/strong>, 52<\/em>, 983\u2013996, doi:10.12740\/PP\/OnlineFirst\/80998.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          R\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski R\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski(Rhodiola rosea) jest surowcem ro\u015blinnym stosowanym od tysi\u0105cleci w chi\u0144skiej medycynie ludowej. Rhodioli przypisuje si\u0119 wywieranie pozytywnego wp\u0142ywu na funkcjonowanie uk\u0142adu nerwowego oraz zdolno\u015b\u0107 ochrony kom\u00f3rek nerwowych przed toksynami i stresem oksydacyjnym. Najwa\u017cniejszymi chemicznymi sk\u0142adnikami aktywnymi zawartymi w r\u00f3\u017ce\u0144cu, s\u0105 rozawiny i salidrozyd. Istniej\u0105 przes\u0142anki przemawiaj\u0105ce za potencja\u0142em substancji znajduj\u0105cych si\u0119 w […]<\/p>\n","protected":false},"author":80,"featured_media":6007,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-6002","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci-cbd"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenhemp.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6002","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenhemp.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenhemp.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenhemp.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/80"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenhemp.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6002"}],"version-history":[{"count":32,"href":"https:\/\/www.greenhemp.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6002\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6055,"href":"https:\/\/www.greenhemp.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6002\/revisions\/6055"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenhemp.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6007"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenhemp.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6002"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenhemp.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6002"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenhemp.pl\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6002"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}